کلاس فقه -کتاب النکاح-احکام نگاه

نگاه های جایز

بسم الله الرحمن الرحیم

فقه عمومی

احکام نگاه:

شهید اول در کتاب لمعه (کتاب النکاح-مبحث نگاه به زن) مبی فرماید :جایز است نگاه کردن به تمام بدن زنهایی که محرم انسان هستند به استثنای عورت[۱] آنان(عورت یعنی پس و پیش)[۲]و زنان  محرم ان زنهایی هستند که انسان هیچ وقت جایز نیست با آنها ازدواج کند و انها بر سه دسته اند

۱-زنهایی که خویشاوندی نسبی با انسان دارند مثل خواهر ،مادر؛دختر،عمه،خاله،دختران پسر،دختران دختر،دختران برادر و دختران خواهر

۲-زن هایی که خویشاوندی خویشاوندی رضاعی باانسان دارند یعنی از راه شیر خوردن با انسان خویشاوند شده اند مثل خواهر رضاعی و مادر رضاعی

۳-زنهایی که خویشاونی مصاهره ای (خویشاوندی سببی)با انسان دارند یعنی از طریق عقد نکاح با انسان وصلت پیدا نموده اند مثل مادر زن،عروس ،زن پدر،(به اصطلاح دیگر نامادری)

وهمه این زنها در قران سوره نساء ایه ۲۳ به شرح زیر آمده است:

حُرِّمَتْ عَلَیْکُمْ یعنی حرام شده است بر شما ازدواج با :

۱-أُمَّهَاتُکُمْ  مادرانتان چه مادر بدون واسطه و چه با واسطه مثل مادر مادر مادر پدر و هر چه بالا روند

۲-وَبَنَاتُکُمْ  دختران(چه دختر بدون واسطه و چه با واسطه مانند دختر دختر دختر پسر و هرچه پایین رود که انها را نواده یا نبیره می گویند)[۳]

۳-وَأَخَوَاتُکُمْ خواهرانتان

۴-وَعَمَّاتُکُمْ عمه هایتان (چه مع بدون واسطه چه با واسطه مانند عمع پدر عمه ماد ر عمه مادر بزرگ عمع پدر بزرگ و هر چه بالاتر برود)

۵- وَخَالَاتُکُمْ (چه مع بدون واسطه چه با واسطه مانند خاه عمع پدر خاله ماد ر خاله مادر بزرگ خاله پدر بزرگ و هر چه بالاتر برود)

۶-وَبَنَاتُ الْأَخِ دختران برادر چه بدون واسطه و چه با واسطه مانند دختر پسر برادر دختر دختر برادر و هر چه پایین برود

۷- وَبَنَاتُ الْأُخْتِ دختران خواهر چه بدون واسطه و چه با واسطه مانند دختر پسر خواهر  و دختر دختر خواهر و هر چه پایین بروداین هفت مورد خویشاوندان نسبی هستند  واما خویشاوندان رضاعی دنباله ایه امده است:

۱-وَأُمَّهَاتُکُمُ اللَّاتِی أَرْضَعْنَکُمْ[۴] مادرانتان که شیر داده اند شما را چه بدون واسطه و چه با واسطه مانند مادر رضاعی پدر و مادر رضاعی مادر و هر چه بالا رود )[۵]

۲-وَأَخَوَاتُکُمْ مِنَ الرَّضَاعَهِ خواهرانتان از شیر خوردن[۶]

واما خویشاوندان مصاهره ای  . پیوندی که به سبب عقد نکاح می باشد دنباله همین ایه به شرح زیر می باشد

۱-وَأُمَّهَاتُ نِسَائِکُمْ مادران زنان شما (چه بدون واسطه و چه با واسطه مانند مادر پدرزن و مادر مادر زن و هر چه بالا رود)

۲-وَرَبَائِبُکُمُ اللَّاتِی فِی حُجُورِکُمْ مِنْ نِسَائِکُمُ اللَّاتِی دَخَلْتُمْ بِهِنَّ فَإِنْ لَمْ تَکُونُوا دَخَلْتُمْ بِهِنَّ فَلَا جُنَاحَ عَلَیْکُمْ ربیه به های شما۰یعنی دختران همسر شما از شوهر قبلی)که در دامان شما بزرگ شده اند از زنهای شما که مقاربت و نزدیک با انها کرده اید و اما اگر نزدیکی به ان زنها نکرده اید مانعی نیست بر شما که ازدواج با ربیبه کنید و در صورتی که مادر او بمیرد و یا او را طلاق بدهید پس ربیبه محرم انسان است چه بدون واسطه باشد و چه با واسطه مانند دختران ربیبه و هر چه پایین تر رود

۳- وَحَلَائِلُ أَبْنَائِکُمُ الَّذِینَ مِنْ أَصْلَابِکُمْ

زنهای پسرانتان که از صلب شما به دنیا امده اند چه بدون واسطه و چه با واسطه مانند زن پسر پسر شما و زن پسر دختر شما

۴-در ایه ۲۲ آمده است و لا تنکحوا ما نکح آبائکم من النساء:نکاح نکنید با ان زنهایی که پدران شمما آنها را نکاح کرده اند یعنی ازدواج با زن بابا بعد از فوت بابا حرام است پس زن بابا هم یک از محارم انسان محسوب میشود و همچنین زن پدر بزرگ انسان از محارم است و هر چه بالا رود

 

[۱] و مقصود از عورت در اینجا فقط پیش یعنی آلت تناسلی و پس یعنی مخرج غائط (مدفوع) می باشد و عانه و باسن جزو عورت نمی باشد.

[۲] تعریف عورت 
در لغت به آلت تناسلی مرد و زن و نیز آنچه انسان از آشکار شدنش شرم دارد، اطلاق می‌گردد. مراد از آن در کلمات فقها قُبُل و دُبُر است. قُبُل در مرد عبارت است از آلت تناسلی و بیضتین؛ و در زن آلت تناسلی. و دُبُر در مرد و زن، حلقه مَخرج مدفوع است. تعریف عورت به قُبُل و دُبُر مشهور میان فقها است؛لیکن برخی قدما عورت را به محدوده بین ناف و زانو تعریف کرده‌اند.  البته عورت زن در دو وضعیت نماز و مواجهه با نامحرم تعریفی دیگر نیز دارد که عبارت است از همه اندام زن جز صورت ، مچ دست تا سر انگشتان و مچ پا تا سر انگشتان از این رو، برخی عورت زن را به عورت نگاه و عورت نماز تقسیم کرده، عورت نگاه را به قُبُل و دُبُر و عورت نماز و نیز عورت نسبت به نامحرم را به تمامی بدن او جز آنچه استثنا شده تعریف کرده‌اند.

 

[۳] نام طبقات فرزندان و فرزندگان در لغت فارسی به ترتیب از این قرار است: ۱)فرزند، ۲)نوه (که او را نواده و نواسه هم می گویند)، ۳-نتیجه،  ۴-نبیره ۵-نبینه یا ندیده (از آنجا که نوعا عمر انسان به مقداری نمی رسد که طبقه پنجم فرزندان خود را ببیند، آن طبقه را نبینه یاندیده نامیده اند) و هر فردی ازاین طبقات، چه دختر باشد چه پسر، به پدر بزرگ و مادر بزرگ اعلای خود محرم است؛ حتی هر دختر سیدی در این عصر با امیرالمؤمنین (علیه السلام) و همچنین باپیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) محرم است و هر پسر سیدی با حضرت زهرا (س) محرم و همچنین با جناب خدیجه مادر حضرت فاطمه (س) محرم است. لذا بند ششم محارم را می توان چنین خلاصه کرد که فرزندان بی واسطه و فرزندان با واسطه به انسان محرم هستند.

[۴] اگر زنى بچه‏اى را با شرایطش شیر دهد، آن بچه به این عدّه محرم مى‏شود؛

اوّل: خود زن و آن را مادر رضاعى مى‏گویند

دوم: شوهر زن که شیر مال اوست و او را پدر رضاعى مى‏گویند

سوم: پدر و مادر آن زن هر چه بالا روند، اگر چه پدر و مادر رضاعى او باشند

چهارم: بچه‏هایى که از آن زن به دنیا آمده‏اند، یا به دنیا مى‏آیند

پنجم: بچه‏هاى اولاد آن زن هر چه پایین روند، چه از اولاد او به دنیا آمده، یا اولاد او آن بچه‏ها را شیر داده باشند

ششم: خواهر و برادر آن زن اگر چه رضاعى باشند ، یعنى بواسطه شیر خوردن، با آن زن خواهر و برادر شده باشند. هفتم: عمو و عمه آن زن اگر چه رضاعى باشند.

 

[۵] توجه به این نکته لاز است ودقیق: مثلاً اگر شخصی به نام حسن به همراه پسر دیگری از مادر حسن شیر بخورد آن پسر برادر رضاعی حسن می شود، اما آیا خواهران آن پسر، خواهران رضاعی حسن شده اند. آیا حسن می تواند با خواهران این پسر ازدواج کند؟، در جواب به این سؤال لازم است توجه داده شود که:اگر زنى بچه‏اى را شیر دهد، به برادرهاى آن بچه محرم نمى‏شود. و نیز خویشان آن زن به برادر و خواهر بچه‏اى که شیر خورده محرم نمى‏شوند. بنابر این؛ شخص فرضی ما به نام حسن می تواند با خواهران برادر رضاعی خویش ازدواج کند ولی آن پسر شیر خورده نمی تواند با خواهران حسن ازدواج کند.

[۶] اگر دختر یا پسری از زنی شیر بخورد تمام فرزندان زن به او محرم می شوند و به قول مردم خواهران وبرادران رضاعی شیر خوار می شوند. اگرچه شیر خوار با یکی از فرزندان زن شیر خورده باشد که در عرف مردم فقط به او برادر یا خواهر رضاعی شیر خورنده اطلاق می شود. ولی دیگر فرزندان زن نیز خواهر وبرادر رضاعی شیر خوار هستند.

Like

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.